Ứng dụng FDG PET/CT trong khảo sát đặc điểm hình ảnh ung thư thực quản - Ngô , Văn Tấn; Trần , Minh Hoàng; Nguyễn, Xuân Cảnh; Nguyễn, Đình Hùng (Tạp chí Điện quang & Y học hạt nhân Việt Nam, 2024)
Đặt vấn đề: PET/CT là một phương tiện hữu hiệu trong chẩn đoán và theo dõi ung thư thực quản (UTTQ). Nghiên cứu này nhằm khảo sát đặc điểm hình ảnh PET/CT với thuốc phóng xạ F-18 FDG (FDG PET/CT) ở bệnh nhân UTTQ. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu mô tả những bệnh nhân UTTQ nguyên phát chưa điều trị đặc hiệu được ghi hình FDG PET/CT nhằm khảo sát đặc điểm hình ảnh các tổn thương và đánh giá tương quan giữa hoạt động chuyển hóa tổn thương nguyên phát thực quản với khả năng xâm lấn và di căn. Kết quả: Tổng cộng có 69 bệnh nhân UTTQ trong nghiên cứu, gồm 68 nam và 1 nữ với độ tuổi trung bình 59,6±7,5 (42-77) đã được chụp FDG PET/CT. PET/CT đã phát hiện được tất cả 76 tổn thương nguyên phát ở thực quản trong 69 bệnh nhân, thường gặp nhất là thực quản ngực đoạn 1/3 giữa với 29/76 tổn thương (38,2%) và ít nhất ở thực quản đoạn bụng với 2/76 tổn thương (2,6%). 14/76 tổn thương nguyên phát đã xâm lấn cơ quan lân cận, trong đó 5/76 tổn thương (6,6%) xâm lấn khí quản, 4/76 (5,3%) xâm lấn động mạch chủ ngực và 3/76 (3,9%) xâm lấn phổi. Các giá trị về chuyển hóa glucose tổn thương thực quản gồm giá trị hấp thu chuẩn tối đa maxSUV=16,1±7,5, giá trị hấp thu đỉnh peakSUV=12,6±6,1, giá trị hấp thu chuẩn trung bình meanSUV=6,5±2,6, tổng lượng chuyển hóa TLG=288,2±326,1 và thể tích chuyển hóa MTV= 41,1±41,6. 54/69 bệnh nhân có hạch vùng di căn (78,3%), trong đó 10% hạch ở cạnh phải khí quản đoạn cao, 8,5% hạch ở cạnh thực quản ngực đoạn trên và 8,5% hạch ở cạnh thực quản đoạn cổ. Giá trị về mức độ chuyển hóa glucose của hạch vùng di căn là maxSUV=9,9±5,9. PET/CT phát hiện 23/69 bệnh nhân (33,3%) có tổn thương di căn xa, gồm 11/69 bệnh nhân di căn hạch xa (15,9%), 8/69 di căn xương (11,6%), 5/69 di căn phổi (8,7%) và 1/69 di căn gan (1,4%). Trong đó có 3 trường hợp bệnh nhân di căn đồng thời 2 cơ quan. Thể tích khối u chuyển hóa MTV có ý nghĩa tiên đoán khả năng xâm lấn cơ quan lân cận (p<0,05) với ngưỡng cắt tối ưu MTV≥36,68 cm3 (độ nhạy 71%, độ đặc hiệu 71%, AUC=0,73). Ngoài ra, ngưỡng cắt tổng lượng chuyển hóa TLG ≥132,26 (độ nhạy 71%, độ đặc hiệu 76%, AUC=0,71) và thể tích chuyển hóa MTV của khối u thực quản nguyên phát ≥17,47 cm3 (độ nhạy 78%, độ đặc hiệu 65%, AUC=0,71) giúp tiên đoán khả năng di căn hạch vùng có ý nghĩa (p<0,05). Kết luận: Tổn thương ung thư thực quản thường biểu hiện tăng hoạt động chuyển hóa glucose trên hình ảnh FDG PET/CT. PET/CT có vai trò trong chẩn đoán vị trí tổn thương nguyên phát và phát hiện các tổn thương di căn. Hoạt động chuyển hóa glucose ở tổn thương ung thư thực quản có tương quan đến sự xâm lấn cơ quan lân cận của tổn thương và khả năng di căn hạch vùng. Từ khóa: PET/CT, FDG, ung thư thực quản.