GIÁ TRỊ CỦA CẮT LỚP VI TÍNH ĐA DÃY TRONG ĐÁNH GIÁ XÂM LẤN MẠC TREO TỤY ĐỐI VỚI UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN ỐNG ĐẦU TỤY: ĐỐI CHIẾU GIẢI PHẪU BỆNH SAU PHẪU THUẬT
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Mục tiêu
Đánh giá giá trị của cắt lớp vi tính (CLVT) đa dãy trong đánh giá xâm lấn mạc treo tụy ở bệnh nhân ung thư đầu tụy, đối chiếu với kết quả giải phẫu bệnh sau phẫu thuật.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu hồi cứu mô tả cắt ngang trên 59 bệnh nhân ung thư biểu mô tuyến ống đầu tụy được phẫu thuật tại Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 01/2021 đến tháng 12/2025. Tất cả bệnh nhân được chụp CLVT đa dãy trước mổ để đánh giá khả năng cắt bỏ theo tiêu chuẩn NCCN, mức độ thâm nhiễm mạc treo tụy và tỷ trọng mạc treo tụy. Hai bác sĩ chẩn đoán hình ảnh đọc phim độc lập và thống nhất kết quả cuối cùng bằng đồng thuận. Kết quả hình ảnh được đối chiếu với giải phẫu bệnh sau phẫu thuật. Phân tích tương quan được thực hiện bằng phần mềm SPSS phiên bản 20.0.
Kết quả
Tuổi trung bình của nhóm nghiên cứu là 61,9 ± 9,8 tuổi; nam chiếm 54,2%. Trên giải phẫu bệnh, 35/59 trường hợp (59,3%) có xâm lấn mạc treo tụy. Theo NCCN, u có thể cắt bỏ được chiếm 79,7%, u ở mức ranh giới cắt bỏ chiếm 20,3%. Mức độ thâm nhiễm mạc treo tụy trên CLVT: không thâm nhiễm 35,6%, thâm nhiễm sợi 32,2%, thâm nhiễm rắn 32,2%.
Khi sử dụng giải phẫu bệnh sau phẫu thuật làm tiêu chuẩn vàng, dấu hiệu có thâm nhiễm mạc treo tụy trên CLVT cho độ nhạy 80,0%, độ đặc hiệu 58,3% và độ chính xác 71,2% trong dự đoán xâm lấn mạc treo tụy. Nếu xem thâm nhiễm rắn trên CLVT là tiêu chuẩn dương tính, các giá trị lần lượt là 48,6%, 91,7%, 66,1%.
Tỉ trọng mạc treo tụy trên CLVT có giá trị trong dự đoán xâm lấn mạc treo tụy với diện tích dưới đường cong (AUC) là 0,718 (CI95%: 0,589–0,847; p = 0,005), cho thấy khả năng phân biệt ở mức trung bình khá; ngưỡng tối ưu xác định theo chỉ số Youden là 10 HU, cho độ nhạy 60,0% và độ đặc hiệu 83,3%.
Kết luận
CLVT đa dãy cho khả năng dự báo xâm lấn mạc treo tụy ở bệnh nhân ung thư biểu mô tuyến ống đầu tụy ở mức độ trung bình. Hình ảnh thâm nhiễm rắn là dấu hiệu có độ đặc hiệu cao đối với xâm lấn mạc treo tụy trên giải phẫu bệnh. Tỷ trọng mạc treo tụy là một dấu hiệu hình ảnh hữu ích giúp dự đoán xâm lấn mạc treo tụy trước phẫu thuật.
Từ khóa
Ung thư biểu mô tuyến ống đầu tụy, mạc treo tụy, cắt lớp vi tính đa dãy, xâm lấn mạc treo tụy
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
doi:10.1056/NEJMra1404198
2. Khiêm NT, Hội NH, Sơn TH, et al. Tổng quan về mạc treo tụy và ứng dụng phẫu thuật. VIETNAM JOURNAL
OF SURGERY AND ENDOLAPAROSURGERY. 2024;(Số 02-Tập 14). Accessed June 14, 2026. https://vjsel.
vn/tong-quan-ve-mac-treo-tuy-va-ung-dung-phau-thuat
3. Gockel I, Domeyer M, Wolloscheck T, Konerding MA, Junginger T. Resection of the mesopancreas (RMP): a new
surgical classification of a known anatomical space. World J Surg Oncol. 2007;5:44. doi:10.1186/1477-7819-5-44
4. Wellner UF, Krauss T, Csanadi A, et al. Mesopancreatic Stromal Clearance Defines Curative Resection of
Pancreatic Head Cancer and Can Be Predicted Preoperatively by Radiologic Parameters: A Retrospective
Study. Medicine (Baltimore). 2016;95(3):e2529. doi:10.1097/MD.0000000000002529
5. Ishida M, Fujii T, Kishiwada M, et al. Japanese classification of pancreatic carcinoma by the Japan Pancreas
Society: Eighth edition. J Hepatobiliary Pancreat Sci. 2024;31(11):755-768. doi:10.1002/jhbp.12056
6. Nagakawa Y, Yi SQ, Takishita C, et al. Precise anatomical resection based on structures of nerve and fibrous
tissue around the superior mesenteric artery for mesopancreas dissection in pancreaticoduodenectomy for
pancreatic cancer. J Hepatobiliary Pancreat Sci. 2020;27(6):342-351. doi:10.1002/jhbp.725
7. Adham M, Singhirunnusorn J. Surgical technique and results of total mesopancreas excision (TMpE) in
pancreatic tumors. Eur J Surg Oncol. 2012;38(4):340-345. doi:10.1016/j.ejso.2011.12.015
8. NCCN 2025 Guidelines for Pancreatic Cancer | PDF | Pancreatic Cancer | Therapy. Scribd. Accessed July
24, 2026. https://www.scribd.com/document/891796167/NCCN-2025
9. Safi SA, Haeberle L, Heuveldop S, et al. Pre-Operative MDCT Staging Predicts Mesopancreatic Fat
Infiltration—A Novel Marker for Neoadjuvant Treatment? Cancers (Basel). 2021;13(17):4361. doi:10.3390/
cancers13174361
10. Navez J, Pezzulo M, Bouchart C, et al. The radiological morphology of mesopancreas: A new variable to
predict a positive vascular margin after pancreatoduodenectomy for pancreatic ductal adenocarcinoma?
JCO. 2024;42(3_suppl):615-615. doi:10.1200/JCO.2024.42.3_suppl.615
11. Standardizing computed tomographic assessment of the mesopancreas in pancreatic cancer patients |
springermedizin.de. Accessed June 14, 2026. https://www.springermedizin.de/standardizing-computedtomographic-
assessment-of-the-mesopancrea/52270928
12. Safi SA, Haeberle L, Fluegen G, et al. Mesopancreatic excision for pancreatic ductal adenocarcinoma improves
local disease control and survival. Pancreatology. 2021;21(4):787-795. doi:10.1016/j.pan.2021.02.024